Sağlıkta Büyük Değişiklik…

Yeni düzenlemelerle birlikte: Eğitim tarafı güçlendirilmiş, akademik süreçlerin daha etkin yürütülmesi hedeflenmiştir. Sözleşme ve disiplin alanında ise idari mekanizmanın daha sistematik ve kontrollü hale getirilmesi amaçlanmıştır.

1) Eğitim Sorumlusu Ataması: Yetki Dengesi Değişti

     Eskiden: Eğitim sorumlusu, dekanın görüşü alınarak başhekim tarafından görevlendiriliyordu. Artık: Başhekimin görüşü alınacak, ancak görevlendirme doğrudan dekan tarafından yapılacak.

    Bu değişiklikle; eğitim süreçlerinde akademik otoritenin belirleyiciliğini artırmaktadır. Hastane yönetimi sürecin tamamen dışında bırakılmamış olsa da, son söz artık üniversite tarafına geçmiştir. Amaç, eğitim ve uzmanlık süreçlerinin idari önceliklere göre değil, akademik kriterlere göre şekillenmesini sağlamaktır. Böylelikle eğitim hastanelerinde “hizmet baskın” model terk edilmekte, yerine eğitim ve hizmetin dengeli dağılımı esas alınmaktadır.

2) Protokol Süresi: 6 Yıldan 4 Yıla

     Eskiden: Birlikte kullanım protokolleri en az 6 yıl süreliydi. Artık: Asgari süre 4 yıl olarak belirlenmiştir.

     Bu değişiklikle; değerlendirme döngüsü kısaltılmaktadır. İşleyen sistemlerin devam etmesi, işlemeyen modellerin ise daha erken revize edilmesi anlayışı öne çıkarılmaktadır. Değişikliğin temel amacının; kurumsal esnekliği artırmak, uzun süreli kilitlenmelerin önüne geçmek, performans odaklı yönetim anlayışını güçlendirmek olarak görülmektedir.

3) Sözleşme Rejimi Baştan Yazıldı

     Eskiden: Sözleşmeler en fazla 3 yıl süreliydi ve içeriklerinde idari görev ve sorumluluklar da yer alabiliyordu. Artık: Sözleşmeler 2 yıl süreli olacak; bitimden önce fesih bildirilmezse, her yıl için otomatik olarak 1’er yıllık süreyle uzayacaktır. Ayrıca “idari görev ve sorumluluklar” ibaresi sözleşme metninden çıkarılmıştır.

     Bu değişiklikle; sözleşme yapısı daha teknik ve kontrollü hale getirilmiştir. İdari görevlerin sözleşme içine gömülmesine sınırlama getirilerek: Rol çatışmalarının azaltılması, görev tanımlarının netleşmesi, performans değerlendirmelerinin düzenli periyotlara bağlanması sağlanmıştır.

4) Fesih Mekanizması: Keyfilikten Kurul Sistemine

     Eskiden: Fesih, daha basit bir idari işlem niteliğindeydi. Artık: Bir sözleşme döneminde üç yazılı ikaz ve hastane koordinasyon kurulu süreci şart hale gelmiştir. Savunma mekanizması açıkça düzenlenmiş, fesih süreci artık prosedüre bağlanmıştır.

     Bu değişiklikle; tek taraflı idari irade yerine kurul denetimi getirilmiştir. Hukuki güvenlik artırılmış, keyfî uygulama iddialarının önüne geçilmesi hedeflenmiştir. Ek ödeme bağının sözleşmeye açıkça eklenmesi, sözleşmenin fiilen gelir güvencesi anlamına geldiğini göstermektedir. Dolayısıyla fesih mekanizması yalnızca bir idari işlem olmaktan çıkmış, hem hukuki hem de ekonomik açıdan kritik bir düzenleme haline gelmiştir. Bu da sözleşme rejiminin önemini daha da artırmaktadır.

5) Disiplin Alanında Yeni Yetki: Koordinasyon Kurulu

     Eskiden: Disiplin işlemleri genel mevzuat çerçevesinde yürütülüyordu. Artık: Madde 14’e eklenen hükümle birlikte, eğitim ve araştırma hastanelerinde sözleşme kapsamındaki eğitim ve sağlık hizmetleriyle ilgili disiplin fiillerini artık hastane koordinasyon kurulu tespit edecek ve ilgili mercie bildirecek.

     Bu değişiklikle; fiilin tespiti ve ceza karşılığı belirleme aşamasında koordinasyon kurulu devreye girmiştir. Birlikte kullanım modelinde ortaya çıkan “iki başlı disiplin” sorununu çözmek amaçlanmıştır. Hizmet sırasında ortaya çıkan fiiller için ortak bir değerlendirme zemini oluşturulmuştur. Ancak; bu düzenleme, üniversite personeli üzerinde hastane idaresinin dolaylı etkisini artırma potansiyeli taşımaktadır.

6) Eğitim Yetkinliği Şartı: Performans Eşiği Geldi

     Bu düzenlemeyle; iki yıl içinde en az dört eğitim kliniği yetkinliği sağlanamazsa, protokolün devamı Bakanlık değerlendirmesine bırakılacaktır. Böylelikle; eğitim kalitesi artık birlikte kullanımın devam şartı haline getirilmiştir. Uzmanlık eğitiminin kalite standardı somut ölçütlere bağlanmıştır.

     Böylelikle; uzmanlık eğitiminde kaliteyi ölçülebilir kriterlerle güvence altına almak ve eğitim süreçlerini performans odaklı bir zemine oturtmak amaçlanmıştır. Fakat yetkinlik eksikliğinin her zaman öğretim üyesine bağlı olup olmadığı tartışmalıdır. Altyapı, kadro ve finansman sorunları da bu performans eşiğini doğrudan etkileyebilir. Dolayısıyla düzenleme, kaliteyi artırma amacını taşısa da, uygulamada sorumluluğun hangi aktöre yükleneceği kritik bir tartışma konusu olacaktır.

Öğretim Üyeleri Açısından

Olumlu Yönleri: Eğitim atamalarında akademik taraf güçlenmiş oldu, fesih süreci daha usule bağlandı, idari görevlerin sözleşmeye yüklenmesi sınırlandırılmış oldu. Riskleri: Sözleşme–ödeme bağı daha görünür hale gelmiştir, performans kriterlerinin baskı oluşturabileceği kanaatindeyiz, disiplin sürecinde kurul etkisi artmıştır.

Hastaneler Açısından

Olumlu Yönleri: Koordinasyon kurulu mekanizması güçlenmiş, fesih ve sözleşme süreci daha sistematik hale gelmiş, protokol süresi kısalarak esneklik sağlanmıştır. Riskleri: Eğitim sorumlusu atamasında idari ağırlık azalmıştır, eğitim yetkinliği şartı, bazı hastaneler için risk oluşturma potansiyeline sahiptir.

Sonuç olarak; Denge Arayışı Amaçlanmış

Yönetmelikteki değişiklikler bir tarafı mutlak biçimde güçlendirmiyor. Tabloya göre; eğitim alanında üniversite tarafı tahkim ediliyor, sözleşme ve disiplin alanında idari kontrol kurumsallaştırılıyor, performans kriterleri üzerinden kalite baskısı artırılıyor. Bu düzenlemelerin, birlikte kullanım modelini daha teknik, daha performans odaklı ve daha denetlenebilir bir zemine taşımayı hedeflediği açık. Kanaatimize göre; sistemin başarısı, metnin lafzından çok uygulamadaki niyete bağlı olacaktır.

Eğer amaç gerçekten eğitim kalitesini artırmak ve hizmetle uyumlu bir akademik model kurmaksa, bu değişiklikler bir reform niteliği taşıyabilir. Eğer amaç kontrol mekanizmasını güçlendirmekse, görünen o ki tartışmalar önümüzdeki dönemde daha da artacaktır.

Aslında kritik soru burada şudur; birlikte kullanım modeli gerçekten “birlikte” mi işleyecek, yoksa yeni bir güç dengesi mücadelesi mi başlayacak? Bunu zaman gösterecek…