Öğretmen Derste, Müfettiş “Ek Ders” Ücretinde!

Yeni düzenlemeyle eğitim müfettişlerine inceleme ve denetim faaliyetleri karşılığında haftada 15 saate, eğitim müfettiş yardımcılarına ise haftada 10 saate kadar ek ders ücreti ödenmesinin önü açılmıştır.

Dört haftalık basit aylık hesapla bu; Eğitim müfettişi için 60 saat, Eğitim müfettiş yardımcısı için 40 saat ek ders anlamına gelmektedir. Bu hesapla yaklaşık olarak eğitim müfettişi ayda 15 bin TL eğitim müfettiş yardımcısı 8 bin TL net fazla ücret alacaktır. Yani eğitim müfettişleri açısından aylık binlerce liralık yeni bir mali hak söz konusudur.

PEKİ, BU ÖDEME NEDEN “EK DERS” ADIYLA YAPILIYOR?

Asıl tartışılması gereken sorulardan biri de budur. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun hizmet sınıflandırması bakımından eğitim müfettişleri Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer almaktadır. Öğretmenler ise Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfındadır.

Müfettişin asli görevi sınıfa girip öğrenciye ders vermek değildir. Görevi inceleme, soruşturma, denetim ve rehberliktir.

O hâlde soruyoruz: Fiilen ders vermeyen, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfında dahi bulunmayan bir kamu görevlisine yapılan ilave ödeme neden “ek ders ücreti” sistemi üzerinden kurulmaktadır?

İnceleme ve denetim bir görev ise bunun karşılığı görev tazminatı, denetim tazminatı veya başka açık bir mali hak olarak düzenlenemez miydi?

Öğretmenin ek dersi; sınıfa girmesine, öğrenciyle karşı karşıya gelmesine, ders anlatmasına ve çoğu zaman fiilen yaptığı dersin karşılığına bağlanırken, müfettişin yaptığı denetimin “ek ders” adı altında ücretlendirilmesi, eğitim çalışanları açısından haklı bir kavramsal ve mali adalet tartışması doğurmaktadır.

MÜFETTİŞLİK SİSTEMİ ZATEN YILLARDIR TARTIŞMALIYDI

MEB’de yıllardır tartışılması gereken temel meselelerden biri müfettişlik sisteminin kendisidir. Eğitim müfettişlerinin önemli bir bölümü öğretmenlikten gelen kamu görevlileridir. Müfettiş olduktan sonra onları öğretmenden tamamen farklı bir eğitim kariyerine sahip bağımsız bir meslek grubuna dönüştüren uzun süreli, akademik ve uzmanlık temelli ayrı bir eğitim süreci bulunmamaktadır. Öğretmen de eğitim fakültesi mezunudur.

Müfettiş de öğretmenlik geçmişinden gelmektedir.

Ancak sistem, bir sınav ve yetiştirme sürecinden sonra aynı eğitim sisteminin çalışanlarından birini diğerinin üzerinde son derece güçlü bir denetim makamına dönüştürmektedir ki bu durumun yarattığı sorunlar açık ve net olarak ortadadır.

Üstelik eğitim camiasında yıllardır müfettişlik sınavlarının seçiciliği konusunda ciddi tartışmalar bulunmaktadır. Özellikle bazı dönemlerde sınava katılan aday sayısı ile kontenjanlar arasındaki ilişkinin sınavın gerçek anlamda ne kadar seçici olduğu sorusunu gündeme getirdiği görülmektedir.

Bu sınav, örneğin şube müdürlüğü sınavıyla karşılaştırıldığında gerçekten ne ölçüde seçiciydi ki şube müdürlüğü sınavı müfettişlik sınavından kat be kat zor iken müfettişlik sınavına yaşı tutup katılanların neredeyse tamamı başarılı olmaktadır. Ayrıca bu sınava sınav açılmadığı ve yaş şartı bulunduğu için hiçbir zaman katılamayan öğretmenler de bulunmaktadır.

Müfettişlik makamına sürekli yeni yetki ve mali haklar verilmesi, kurum içinde ayrıcalıklı bir statü algısını daha da güçlendirmektedir.

MÜFETTİŞ, İL MÜDÜRÜNÜN DE ÜZERİNDE BİR GÜCE Mİ KAVUŞUYOR?

Müfettişlik sisteminin başka bir sorunu da fiilî güç alanıdır. Teşkilat şemasında bir il millî eğitim müdürü ilin eğitim yönetiminden sorumludur. Ancak bir inceleme veya soruşturma sürecinde müfettişin hazırladığı rapor; öğretmenin, okul müdürünün, şube müdürünün ve yöneticilerin meslek hayatını doğrudan etkileyebilecek sonuçlar doğurabilir.

Bu durum zaman zaman müfettişi, fiilen teşkilatın diğer yöneticilerinden daha etkili bir konuma taşıyabilmektedir. Bir kamu kurumunda yetki, sorumluluk ve hesap verebilirlik dengesi bozulursa çalışma barışı da bozulur.

Denetleyen kişinin de denetlenmesi gerekir. Kaldı ki idari soruşturmalar konusundaki rivayetler neredeyse arşı aşmaktadır. Rapor yazanın raporunun da objektiflik ve hukukilik bakımından etkin biçimde incelenebilmesi gerekir ki daha önce kurum Avukatlarının bu karar ve raporları denetlemesi gerektiğini belirtmiştik.

Hiçbir unvan, sistem içerisinde sorgulanamaz ve dokunulamaz bir güç alanına dönüşmemelidir.

ŞUBE MÜDÜRÜNE TAZMİNAT, MÜFETTİŞE EK DERS… ÖĞRETMENE NE VAR?

Yeni düzenlemelerin diğer kazananları arasında öğretmenlik geçmişi bulunan bazı yöneticiler de bulunmaktadır. İl millî eğitim müdür yardımcıları, ilçe millî eğitim müdürleri ve şube müdürlerinden belirlenen hizmet süresini tamamlayanlara ilave özel hizmet tazminatı verilmiştir. Böylece MEB’in merkez ve taşra teşkilatındaki yönetim ve denetim kadrolarının mali hakları adım adım güçlendirilmektedir.

Peki, milyonlarca öğrencinin karşısında her gün fiilen eğitim veren öğretmen?

Öğretmen yine derse girecek. Nöbet tutacak. Veliyle görüşecek. Evrak hazırlayacak.

Öğrencinin akademik, sosyal ve davranışsal sorunlarıyla ilgilenecek.

Dijital sistemleri dolduracak.

Ama bir günlük raporda dahi ek dersinin kesilmesini tartışacak.

İşte asıl adaletsizlik algısı burada ortaya çıkmaktadır.

DENETİM MAKAMI NEDEN BU KADAR CAZİP HÂLE GETİRİLİYOR?

Müfettişlik zaten öğretmenliğe kıyasla doğrudan ve sürekli sınıf sorumluluğu taşımayan bir görev alanıdır. Öğretmenin her gün karşı karşıya olduğu sınıf yönetimi, öğrenci sorumluluğu, veli baskısı ve kesintisiz ders programı müfettişlik görevinde aynı biçimde bulunmamaktadır.

Şimdi buna haftada 15 saate kadar ek ders ücreti de eklenmektedir.

Bu noktada başka bir soru kaçınılmazdır: Müfettişlik kadrolarındaki emeklilik yaş ortalaması ve fiilî emeklilik oranı nedir?

Eğer bu görevler yüksek mali haklar ve çalışma koşulları nedeniyle giderek daha cazip hâle getiriliyorsa, kadroların yenilenmesi ve genç uzmanların sisteme girmesi nasıl sağlanacaktır?

Bu nedenle MEB’in müfettişlerin yaş dağılımını, emeklilik oranlarını ve kadro hareketliliğini de kamuoyuyla paylaşması gerekir.

DENETİME DEĞİL, AYRICALIKLI DENETİM SINIFINA İTİRAZ

Eğitim sisteminin elbette denetime ihtiyacı vardır. Okul müdürleri neden vardır? Okul müdürlerine güvenilmemekte midir? Madem öyle neden inceleme ve soruşturmaların çok ama çok büyük kısmı neden okul yöneticilerine yaptırılmaktadır?

Ancak Türkiye’nin ihtiyacı öğretmenin üzerinde sürekli güç kuran, kendi içinde ayrıcalıklı ve giderek daha fazla mali hakla donatılan bir denetim sınıfı değildir.

Müfettişlik bir “üst sınıf” değil, kamu hizmetidir.

SON SORU: SINIFTA OLMAYANA “EK DERS”, SINIFTA OLANA NE?

Bugün ortaya çıkan tablo düşündürücüdür. Genel İdare Hizmetleri Sınıfındaki eğitim müfettişine inceleme ve denetim yaptığı için haftada 15 saate kadar “ek ders” ücreti veriliyor. Müfettiş yardımcısına 10 saat veriliyor. Bazı yöneticilere ilave özel hizmet tazminatı getiriliyor. Millî Eğitim Akademisi çevresindeki yeni görevler için yeni ek ders kalemleri oluşturuluyor. Bütün bunların merkezinde ise hâlâ öğretmen var. Çünkü müfettişin denetlediği sistemi öğretmen ayakta tutuyor. Yöneticinin yönettiği okulu öğretmen yaşatıyor. Akademinin yetiştirmeye çalıştığı kişi yine öğretmen.

Öyleyse soru son derece basittir: MEB’in yeni mali düzeninde herkesin görevi değer kazanırken, sınıfta fiilen eğitim veren öğretmenin emeği neden aynı ölçüde değer kazanmıyor?

Ders vermeyen bir denetim personeline “ek ders” ödeniyorsa, artık bu ödemenin adı gerçekten ek ders midir?

MEB, müfettişlik sistemini güçlendirmeden önce bu sistemin seçiciliğini, yetki alanını, hesap verebilirliğini ve eğitim çalışanları arasındaki çalışma barışına etkisini yeniden tartışmalıdır.

Çünkü eğitimde denetim gereklidir. Ama denetimin ayrıcalığa dönüşmesi, eğitime güç değil; yeni bir adaletsizlik duygusu getirir.

Öğretmen sınıfta, müfettiş ek derste ise MEB’in önce cevaplaması gereken soru şudur: Eğitim sisteminin asıl yükünü kim taşıyor, mali karşılığını kim alıyor?